Doel van dit boek

 

1. Dit boek wil een totaalbeeld geven van de leef- en werkwereld waarin God de mens heeft geplaatst. Uit zichzelf kan geen mens zo’n alomvattend overzicht ontwerpen. Hij kan dit alleen leren uit wat God hem hierover openbaart in Zijn Woord. Bovendien moet hij uit dit Woord leren met welke woorden hij dit totaalbeeld moet beschrijven. Het komt er dus op aan dat we eerst gelovig luisteren en vervolgens eerbiedig nazeggen wat God ons vóórzegt.

2. Verder leren we uit de Schrift dat we binnen die werkelijkheid, waarin de mens werd geplaatst, moeten onderscheiden tussen drie ‘dimensies’, die samen als ‘coördinaten’ de positie van de mens bepalen: het Koninkrijk van God, het Woord van God en de schepping van God. Deze drie samen noemen we het geloofskader. Deze publicatie stelt zich als doel deze drie ‘velden’ (‘delen’, ‘terreinen’) goed te onderscheiden, maar ook hun nauwe onderlinge samenhang te beklemtonen.

3. Een volgend doel is te laten zien dat de zondeval die werkelijkheid niet heeft veranderd. Integendeel, we kunnen juist met behulp van de drie dimensies het karakter en de doorwerking van de zonde beschrijven. Zonde verduistert en ontwricht namelijk de oorspronkelijke werkelijkheid. Als we hierop een goed zicht hebben, kunnen we de volgende stap zetten: duidelijk onderscheiden tussen de zonde en de vloek in Genesis 3. Die vloek is een door God aan de mensheid opgelegde voorlopige straf.

4. Een ander doel van dit boek is het genoemde geloofskader ingang te doen vinden als een samenbindend gezichtspunt. Dit doel wordt vandaag haast onbereikbaar omdat we overspoeld worden door allerlei opvattingen die Gods Woord op een bepaalde manier gebruiken en onder meer de resultaten van de wetenschap benutten om onze onderwerping aan de hele Schrift te beïnvloeden. Daardoor gaat het gemeenschappelijk geloofskader van ons als gereformeerden steeds meer verbrokkelen of zelfs ontbreken.

5. We proberen terug te gaan naar het begin en te zoeken naar blijvende ordeningen. Wanneer we die hebben gevonden brengt worden de fundamenten zichtbaar, die onze geloofskennis voorziet van bijbelse uitgangspunten. Als we toegerust zijn met een gemeenschappelijk schriftuurlijk totaaloverzicht, kan dit ons helpen bij een nuchtere en kritische beoordeling van al wat er op ons afkomt. De tijd is voorbij dat een gereformeerd dogmaticus in de theologie (H. Bavinck) in staat was invloedrijke boeken te schrijven over psychologie en pedagogiek. We missen vandaag deze leidende opinievormers die met actuele en begrijpelijke publicaties ons de weg wijzen in de warwinkel van ideeën en ‘mooie gedachten’ die vanuit de hele wereld naar ons toestromen. Door toenemende specialisatie moeten we ook niet verwachten dat deze universele geleerden vandaag zullen ‘opstaan’. Dit boek kiest een andere weg: het wil proberen dat we als gereformeerden in elk geval uitgangspunten gaan hanteren die ons ‘aan de basis’ weer op één golflengte brengen.

6. Een belangrijke doelstelling is ook dat we getraind worden steeds aan Gods Woord een centrale en funderende plaats toe te kennen en die te eerbiedigen bij al ons denken, spreken en doen. Daarbij past een helder zicht op de situatie vóór de zondeval. Want het onderwijs van het hele Woord is niet te begrijpen zonder de eerste hoofdstukken van Genesis. Zoveel mogelijk wordt hierbij ook geput uit de rijkdom van de gereformeerde belijdenisgeschriften. Het zou daarom onjuist zijn dit boek te beschouwen als een ‘filosofie’. Eerder zou men kunnen spreken van een ‘levensbeschouwing’. Liever nog van een ‘gereformeerde werkelijkheidsvisie’. Wie deze visie bij een wetenschap wil onderbrengen, moet denken aan de theologie.

7. Het geschrevene is vooral bestemd voor belijdende gereformeerden die hun geloofskennis verder willen verdiepen. Het beoogt deze doelgroep toe te rusten met een bruikbare fundamentele ordening in hun geloofskennis (een ‘geloofskader’). Met als doel hen te helpen bij het verstaan, uitwerken en toepassen van Schrift en belijdenis. Dit kan men bereiken door persoonlijke studie maar ook door behandeling op studieverenigingen of cursussen.

8. Zoals het altijd gaat met fundamentele uitgangspunten, zal een klein verschil bij de start kunnen leiden tot grotere verschillen in de uitwerking. En dus ook tot discussies. Dit boek start met een eenvoudige maar fundamentele driedeling in Rijk, Woord en schepping, Het laat zien dat die start consequenties heeft op diverse terreinen. Er is steeds gestreefd naar begrijpelijkheid. Hoe meer gereformeerden hierdoor worden aangesproken des te groter zal de eenstemmigheid over de uitgangspunten worden. En ook: des te helderder de discussies over de concrete uitwerking.